Doświadczenia innych krajów europejskich, a konkretnie dziesięciu, w których ten system funkcjonuje dowodzą, że tak. Systemy te różnią się między sobą wieloma elementami, takimi jak: rodzaj opakowań, ich objętość, kwota kaucji, punkty zbiórki, ale łączy je jedno – wysoki poziom zbiórki uzyskany po ich wprowadzeniu, nawet powyżej 90%.

Odpowiednio zaprojektowany system kaucyjny jest silną zachętą do zwrotu zakupionych opakowań po napojach, dzięki czemu mniej plastiku, szkła czy aluminium trafia do odpadów zmieszanych, na wysypiska śmieci albo nawet do środowiska. Puste opakowania po przetworzeniu wracają do obiegu, z nich powstają nowe i w efekcie na rynku dostępnych jest więcej opakowań z recyklingu.

Recykling to oszczędność wody, energii oraz mniejsza ilość CO2 emitowanego do atmosfery. Sięgniecie po surowiec z recyklingu pozwala także wykorzystać materiał, który już jest w obiegu, bez konieczności produkowania nowego plastiku.

Jako Żywiec Zdrój bierzemy odpowiedzialność za swój produkt przez cały cykl jego życia, dlatego w latach 2020-2022 zebraliśmy i przekazaliśmy do recyklingu równowartość 100% plastiku, który wprowadzamy na rynek. Wprowadzamy na rynek butelki z materiału rPET, a niemal wszystkie nasze opakowania, niezależnie od surowca, z którego są wykonane nadają się do recyklingu. Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce wesprze nasze działania na szeroką skalę.

System kaucyjny w Polsce obowiązuje od 1 października 2025 r. zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

1. Producent nalicza kaucję
   Każdy producent napojów w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym dolicza odpowiednią kwotę kaucji już na etapie wprowadzania produktu na rynek. Dzięki temu wszystkie takie opakowania są objęte systemem.
   
   
2. Produkt trafia do sklepu
   Napój z kaucją pojawia się na półce sklepowej, gdzie kupuje go konsument.
   
   
3. Konsument zachowuje opakowanie
   Po wypiciu napoju konsument powinien zachować opakowanie w dobrym stanie – nie zgniatać go, nie usuwać etykiety ani zakrętki.
   
   
4. Zwrot opakowania
   Opakowanie można oddać w dowolnym punkcie zbiórki – niezależnie od miejsca zakupu. Po zwrocie konsument otrzymuje pełną kwotę kaucji.
   
   
5. Dalszy obieg opakowań
   Zebrane opakowania trafiają do operatora systemu, który przekazuje je do sortowni. Tam są przygotowywane do recyklingu lub ponownego użycia (wyłącznie opakowania szklane).
   
   
6. Rozliczenie kaucji
   Po przeliczeniu zwróconych opakowań operator zwraca sprzedawcom środki wypłacone konsumentom w ramach kaucji.

Wszystkie produkty podlegające systemowi kaucyjnemu będą obowiązkowo posiadały na opakowaniu grafikę z informacją o wysokości kaucji. Dzięki temu łatwo rozpoznasz, które produkty podlegają zwrotowi.

W portfolio Żywiec Zdrój wszystkie produkty poza Żywiec Zdrój 5L zostały objęte systemem kaucyjnym.

Butelka powinna zostać zwrócona w formie niezgniecionej, przy zachowaniu wszelkich elementów takich jak nakrętka oraz etykieta. Pozostawienie etykiety na butelce jest szczególnie istotne ze względu na obecność kodu kreskowego, który skanowany jest przez automat lub ręczny skaner. Elementy takie jak nakrętka, pozwalają na odpowiednie zachowanie wagi produktu, która również jest weryfikowana w procesie zwracania, a jej odchylenie o więcej niż 10% względem wstępnej wagi butelki, może skutkować nieprzyjęciem zwracanej butelki.

Małe wgniecenia nie powinny wpływać na możliwość zwrócenia butelki, należy jednak pamiętać, że automaty RVM pochodzące od różnych producentów mogą nie pozwolić na oddanie butelki, która została w znacznym stopniu zdeformowana. Maszyny posiadają również wbudowaną wagę, która po usunięciu zakrętki, może nie pozwolić na zwrot butelki ze względu na zbyt niską wagę produktu względem wagi deklarowanej przez producenta. Przyjmuje się, iż butelka powinna być zwracana w stanie opróżnionym, nienaruszonym, wraz z etykietą i nakrętką.

Większość zwrotomatów umożliwia zwrócenie butelki akceptując odchylenie jej wagi do 10% (norma rynkowa). Jeśli waga zwracanej butelki będzie wyższa, może pokazać się komunikat o konieczności opróżnienia butelki, w celu poprawnego jej przyjęcia przez maszynę.

Tylko butelki z etykietą posiadającą znak kaucyjny zostaną przyjęte w ramach systemu kaucyjnego.

Znak kaucyjny umieszczony na etykiecie pozwala na identyfikację butelek objętych systemem kaucyjnym.

W sklepach wyposażonych w automaty RVM drukowany będzie bon zakupowy odpowiadający wartości zwróconych opakowań. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, klient musi mieć możliwość wymiany tego bonu na równowartość pieniężną – w formie gotówki lub zwrotu na kartę.

W przypadku zbiórki ręcznej zwrot kaucji nastąpi w momencie zwrotu opakowania objętego systemem kaucyjny w formie gotówki lub na konto.

Zużyte opakowania można zwracać w dowolnym punkcie zbiórki. Obowiązek przyjmowania opakowań został nałożony wyłącznie na sklepy o powierzchni powyżej 200 m² , a małe sklepy poniżej 200 m² mogą dobrowolnie przystępować do systemu i organizować punkty zbiórki. Zwrot opakowań może odbywać się ręcznie (przez pracownika sklepu) lub automatycznie, za pomocą specjalnych urządzeń, tzw. butelkomatów.

Kaucja pobierana jest przy zakupie napojów w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym. Za jej pobranie odpowiadają wszystkie sklepy, które sprzedają takie produkty.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r., wysokość kaucji za jedną sztukę opakowania objętego systemem kaucyjnym wynosi:

• • 0,50 zł – dla butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów,
• • 0,50 zł – dla puszek metalowych o pojemności do 1 litra,
• • 1,00 zł – dla butelek szklanych wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.

Kaucja to dodatkowa opłata, którą konsument odzyskuje przy zwrocie opakowania – nie jest częścią ceny produktu.

Koszty wdrożenia i utrzymania systemu kaucyjnego w Polsce pokrywają przedsiębiorcy, którzy wprowadzają na rynek napoje w opakowaniach objętych systemem.

Tak. System kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań:

• • Plastikowe butelki jednorazowego użytku (do 3 litrów) – są zbierane (nie są wykorzystane jeszcze raz) i poddawane recyklingowi, dzięki czemu odzyskany surowiec może być wykorzystany do produkcji nowych opakowań.
• • Szklane butelki wielokrotnego użytku (do 1,5 litra) – po zwrocie trafiają do specjalistycznych zakładów, gdzie są dokładnie myte i przygotowywane do ponownego napełnienia, zgodnie z rygorystycznymi normami higienicznymi.
• • Metalowe puszki (do 1 litra) – podobnie jak plastik, są przetwarzane w procesie recyklingu.

Wdrożenie systemu kaucyjnego pozwoli osiągnąć cele unijnej dyrektywy Single Use Plastic oraz obniżyć wysokość opłaty Plastic Levy, którą już od 1 stycznia 2021 roku Polska jest zobligowana odprowadzać do Brukseli. Opłata ta naliczana jest za każdy kilogram plastiku, który został wykorzystany do produkcji opakowań i nie został poddany recyklingowi. Zwiększenie poziomu recyklingu opakowań w Polsce oznacza więc obniżenie wysokości opłaty Plastic Levy.