Drzewa iglaste i liściaste
– biologia drzew

Poszczególne ga­tun­ki drzew zaliczamy do nagonasiennych lub okrytonasiennych.

Do nagonasiennych należą w większości drze­wa iglaste. Ponieważ są one dobrze przystosowane do chłodniejszych klimatów, rosną najczęściej w górach oraz na północy. Wyjątkiem od tej reguły jest miłorząb, który jest drzewem liściastym, ale nagonasiennym.

Do okrytonasiennych zaliczamy drzewa liś­cias­te, które występują w ciepłym i umiar­ko­wa­nym klimacie oraz zrzucają liście na zimę. Dział bo­ta­ni­ki, który zajmuje się drzewami to dendrologia.

Najważniejszy w przyrodzie jest proces fotosyntezy

Drzewa to wyjątkowe rośliny, które charakteryzują się następującą budową: nad ziemią wyrasta pień, od którego odchodzą boczne konary. Zwieńczeniem gałęzi są liście lub igły, które tworzą koronę drzewa. To, co najważniejsze z punktu widzenia drzewa, jest ukryte pod ziemią. Są to korzenie, które zapewniają roślinie wodę oraz składniki mineralne niezbędne do życia. Widoczne na przekroju pnia pierścienie odpowiadają za przyrosty roczne i pozwalają określić wiek drzewa. Za drewnienie tkanek drzew odpowiada występująca w nich substancja zwana ligniną. To właśnie drewnienie tkanek pozwala drzewom na utrzymanie sztywnej konstrukcji nawet przy bardzo dużych rozmiarach. W ten sposób rośliny te mogą rosnąć wzwyż, a to pozwala uzyskać im lepszy dostęp do światła. Dzięki zdrewniałym tkankom drzewa uzyskują także inną cechę: długowieczność.

Czy wiesz, że:

  • w kwietniu 2008 r. naukowcy odkryli w górach zachodniej Szwecji świerki pospolite liczące około 8000 lat!
  • w Polsce za najstarsze drzewo uznaje się cis, który rośnie w Henrykowie Lubańskim. Szacuje się, że ma on 1250 lat!
System korzeniowy dorosłego drzewa

Każde drzewo składa się z części podziemnej i na­ziem­nej.

Część podziemna to system korzeniowy. Pełni on dwie bardzo ważne funkcje: mechaniczną i fiz­jo­lo­gicz­ną. Ta pierwsza polega na zakotwiczeniu rośliny w podłożu co pozwala na utrzymanie pio­no­wej postawy. Druga funkcja systemu ko­rze­nio­we­go – fizjologiczna - polega na dostarczaniu wo­dy i składników mineralnych.

Korzenie odpowiadają także za magazynowanie substancji zapasowych np. skrobi. System ko­rze­nio­wy umożliwia również symbiozę drzewa z grzy­ba­mi tzw. mikoryzę. Dzięki korzeniom może zachodzić tzw. wegetatywne rozmnażanie przez odrośla. Ten sposób rozmnażania pro­wa­dzi do powstania klonu, czyli rośliny po­sia­da­ją­cej cechy identyczne z rośliną macierzystą. Ma on szczególne znaczenie w uprawie odmian szla­chet­nych.

Czy wiesz, że:

  • system korzeniowy drzew jest bardzo rozwinięty. Dorosłe drzewo może mieć korzenie o łącznej długości 80 km!
  • drzewa iglaste kontaktują się wzajemnie przez system korzeniowy. Jest to szczególnie zauważalne w przypadku sosen. Pniak po ścięciu sosny może jeszcze wiele lat żyć dzięki substancjom pokarmowym dostarczanym mu przez inne drzewa!

W części nadziemnej drzewa, niezwykle istotną rolę odgrywają liście. To w nich zachodzi najważniejszy w przyrodzie proces fotosyntezy. Jest to przemiana chemiczna, w której udział bierze światło słoneczne, woda i dwutlenek węgla pochodzący z atmosfery. W wyniku fotosyntezy powstają przede wszystkim węglowodany, a jako produkt uboczny także tlen.

Przykład drzewa okrytonasiennego

Fotosynteza nie mogłaby przebiegać bez udziału chlorofilu – barwnika zielonego – znajdującego się w liściach. Chemicy uznają tę reakcję za fundamentalną w świecie przyrody. W procesie fotosyntezy substancje nieorganiczne (np. składniki mineralne pobierane z gleby) „przerabiane” są na substancje organiczne (np. węglowodany), niezbędne roślinie do życia.

Warto także zwrócić uwagę, że w wyniku fotosyntezy do atmosfery uwalniany jest, konieczny do naszego życia, tlen. Liście pełnią także inne ważne funkcje. Służą drzewu do oddychania i transpiracji, czyli parowania wody. To właśnie dlatego liście są tak skonstruowane, aby powierzchnia eksponowana na słońce była jak największa.

Czy wiesz że:

  • przeciętne 20 metrowe drzewo ma powierzchnię liści wynoszącą kilkaset metrów kwadratowych!